AgroGyp - Agriculture Gypsum

कॅल्शियमच्या कमतरतेमुळे,  पानांचावरील वाढणार्‍या वरचा भाग पांढरा, गुंडाळलेला आणि अरुंद झाला आहे. अत्यधिक कमतरता झाल्यास वनस्पतींची वाढ रोखली जाते आणि वाढीची क्रेझ सुकते जी जिप्सम टाकून पूर्ण केली जाऊ शकते. जिप्सम हा एक चांगला भू सुधारक आहे, जो क्षारीय माती सुधारण्याचे कार्य करतो. जिप्सम अम्लीय मातीमधील अल्युमिनियमचे हानिकारक प्रभाव कमी करते. पिकांचे उत्पादन आणि गुणवत्ता वाढविण्यासाठी जिप्समचा वापर केला जातो. जिप्सम कधी आणि कसा घालायचा? पिके पेरण्यापूर्वी जिप्सम मातीत मिसळला जातो. जिप्सम घालण्यापूर्वी, शेताची पूर्ण तयारी करून जिप्सम पीसून घ्या (2-3 खोल नांगरणी आणि ठोके लावा). त्यानंतर जिप्सम हलकी हलवून जमिनीत मिसळा. जिप्समच्या वापरामध्ये लक्षात घेण्यासारख्या गोष्टी: उच्च आर्द्रता असलेल्या जिप्समला ठेवू नका आणि ते जमिनीच्या वर ठेवा. माती परीक्षणानंतर जिप्सम योग्य प्रमाणात घाला. जोरदार वारा वाहतो तेव्हा जिप्सम शेतात फोकवू करू नका. जिप्सम घालण्यापूर्वी, त्यात ढेकले असल्यास, बारीक करा. जिप्सम टाकतांना  हात कोरडे असले पाहिजेत. संपूर्ण शेतात जिप्सम बुरकाव समा...

पिके वाढविण्यासाठी शेतकरी सामान्यत: नायट्रोजन, फॉस्फरस आणि पोटॅशियम वापरतात आणि कॅल्शियम व सल्फर वापरत नाहीत. ज्यामुळे कॅल्शियम आणि सल्फरच्या कमतरतेची समस्या हळूहळू टंचाईचे रूप धारण करीत आहे, ती दाट लागवड केलेली जमीन, हलकी जमीन आणि विद्रव्य भूमीत जास्त आहे. संतुलित पोषक व्यवस्थापनाच्या मुख्य घटकांपैकी कॅल्शियम आणि सल्फर हे आहेत, ज्यांचे पुरवठा करण्याचे बरेच स्त्रोत आहेत, त्यातील जिप्सम एक महत्त्वपूर्ण खत आहे.   रासायनिकदृष्ट्या, जिप्सम कॅल्शियम सल्फेट आहे, ज्यामध्ये 23.3 टक्के कॅल्शियम आणि 18.5 टक्के गंधक आहे. जेव्हा ते पाण्यात विरघळते तेव्हा ते कॅल्शियम आणि सल्फेट आयन प्रदान करते, तुलनात्मकदृष्ट्या काही अधिक सकारात्मक असल्याने कॅल्शियम आयन जमिनीत सोडियमचे आयन पुनर्स्थित करतात आणि त्यास पुनर्स्थित करतात. चिकणमातीच्या कणांवरील आयनच्या या बदलामुळे मातीची रासायनिक आणि शारीरिक स्थिती सुधारते आणि माती पीक उत्पादनास योग्य होते. तसेच जिप्सम मातीत सूक्ष्म पोषक घटकांचे प्रमाण तयार करण्यास मदत करते. शेतात जिप्सम का टाकावे? कॅल्शियम आणि सल्फरची आवश्यकता पूर्ण करण्यासाठी. सामान्य...

फसलों के उत्पादन को बढ़ाना है।।” जिप्सम के उपयोग से तिलहनी, दलहनी व अनाज वाली फसलों के उत्पादन की गुणवत्ता में बढ़ोतरी के साथ-साथ भूमि का स्वास्थ्य भी बना रहता है। जिप्सम पोषक तत्व गंधक का सर्वोत्तम व सस्ता स्त्रोत है एवं हमारे राज्य में आसानी से उपलब्ध है। उपयोगी जिप्सम पौधों के लिए नत्रजन, फॉस्फोरस एवं पोटाश के बाद गंधक चौथा प्रमुख पोषक तत्व है। एक अनुमान के अनुसार तिलहनी फसलों के पौधों को फॉस्फोरस के बराबर मात्रा में गंधक की आवश्यकता होती है। कृषकों द्वारा प्राय: गंधक रहित उर्वरक जैसे डीएपी एवं यूरिया का अधिक उपयोग किया जा रहा है और गंधक युक्त सिंगल सुपर फॉस्फोरस का उपयोग कम हो रहा है। साथ ही अधिक उपज देने वाली उन्नत किस्मों द्वारा जमीन से गंधक का अधिक उपयोग किया जा रहा है। एक ही खेत में हर वर्ष तिलहनों एवं दलहनी फसलों की खेती करने से खेतों में गंधक की कमी हो जाती है। जिप्सम की मात्रा गंधक की इस कमी को दूर करने एवं अच्छी गुणवत्ता का अधिक उत्पादन प्राप्त करने के लिए वैज्ञानिकों ने बुआई से पहले 2.5 टन जिप्सम प्रति एकर की दर से खेत में मिलाने की सिफारिश की ह...

सिंचन क्षेत्रातील भारी काळ्या आणि नदीकाठच्या पोयटायुक्त जमिनीचा सामू, विद्राव्य क्षार आणि विनिमय सोडिअमचे प्रमाण वाढत आहे. त्यामुळे या जमिनी क्षारयुक्त व चोपण झाल्या आहेत. नदीकाठच्या आणि कालवा सिंचन क्षेत्रातील क्षार व चोपणयुक्त जमिनीच्या भौतिक, जैविक व रासायनिक गुणधर्मावर अतिशय विपरीत परिणाम झाला आहे. सेंद्रिय व हिरवळीच्या खतांच्या कमी वापरामुळे जमिनींचे भौतिक, रासायनिक व जैविक गुणधर्म बिघडले आहेत . सिंचन क्षेत्रातील भारी काळ्या आणि नदीकाठच्या पोयटायुक्त जमिनीचा सामू, विद्राव्य क्षार आणि विनिमय सोडिअमचे प्रमाण वाढत आहे. त्यामुळे या जमिनी क्षारयुक्त व चोपण झाल्या आहेत. नदीकाठच्या आणि कालवा सिंचन क्षेत्रातील क्षार व चोपणयुक्त जमिनीच्या भौतिक, जैविक व रासायनिक गुणधर्मावर अतिशय विपरीत परिणाम झाला आहे. सेंद्रिय व हिरवळीच्या खतांच्या कमी वापरामुळे जमिनींचे भौतिक, रासायनिक व जैविक गुणधर्म बिघडले आहेत. कोरडवाहू क्षेत्रात पावसाळ्यामध्ये उंच भागावरून पावसाच्या पाण्याबरोबर वाहून आलेले क्षार पाणलोट क्षेत्राच्या पायथ्याशी असलेल्या सखल भागात वर्षानुवर्षे साठतात. उन्हाळ्या...

जमिनीमध्ये क्षारांचे प्रमाण वाढत जाऊन त्या खराब होण्याचे प्रमाण जगभरामध्ये सर्वत्र वाढत आहे. त्याचा मोठा फटका दुष्काळी आणि अर्ध दुष्काळी प्रदेशातील कृषी उत्पादकतेला बसणार आहे. भारतामध्येही सुमारे ६.७३ दशलक्ष हेक्टर जमिनी क्षारपड असून, देशाच्या एकूण जमिनीच्या तुलनेमध्ये हे प्रमाण २.१ टक्के होते. त्यातील २.८ दशलक्ष हेक्टर जमिनीमध्ये सोडियमचे प्रमाण अधिक आहे. अशा जमिनी प्रामुख्याने गंगेच्या खोऱ्यातील पट्ट्यात आढळतात. भारतामध्ये अल्पभूधारक शेतकऱ्यांचे प्रमाण अधिक असून, या पट्ट्यातही आपल्या छोट्याशा शेतामध्ये कुटुंबाचा उदरनिर्वाह चालवण्याचा प्रयत्न त्यांना करावा लागतो. उत्तर प्रदेश येथील हरदोई जिल्ह्यातील संताराहा हे गाव समुद्रसपाटीपासून १३९ मीटर उंचीवर आहे. येथील जमिनीमध्ये सोडियम क्षारांचे प्रमाण अधिक असून, पिकांची उत्पादकता अत्यंत कमी आहे. प्रतिकुटुंब जमीनधारणा ही ०.६२ हेक्टर इतकी अल्प असून, येथील बहुतांश शेतकरी अल्पभूधारक गटामध्ये मोडतात. त्यातील ६८ टक्के कुटुंबे ही उदरनिर्वाहासाठी पूर्णपणे शेतीवरच अवलंबून आहेत. या गावाची निवड भारतीय कृषी संशोधन परिषदेच्या करनाल येथ...